سفر به جزیره خارک
«خارگ» یا «جزیره­ خارک» یکی از جزیره ­های مرجانی ایران در خلیج فارس و از جمله جاهای دیدنی بوشهر است.در شمال خارگ «کوه تخت» قرار دارد، در جنوب این جزیره «کوه گردن اشتر»، و در غرب خارک نیز «کوه لشکری» و «کوه دیدبان». همچنین جزیره­ای کوچک‎تر هم در شمال خارگ وجود دارد که به «خارگو» شناخته می­شود.
جزیره خارک، جزیره ای کوچک با مردمانی به زلالی آبهای ساحلش، که در گوشه ای از خلیج فارس همچون گوهری نایاب می درخشد.

جزیره خارک، مهم ترین بندر صادراتی نفت خام در خلیج فارس است که فعالیت های نفتی در آن از قدمتی نزدیک به 6 دهه برخوردار است. اخیرا نیز کارشناسان مدیریت موزه ها و مرکز اسناد صنعت نفت، بررسی و شناسایی اسناد و اشیای این جزیره را آغاز کرده اند که گزارش برخی از این اقدامات در سایت موزه های نفت درج شده است.

"خارک یا خارگ؟" عنوان مقاله ای است که در شماره 153 مجله "نامه صنعت نفت ایران" از انتشارات روابط عمومی شرکت ملی نفت در بهار 1357 به چاپ رسیده است.چنانچه از نام مطلب پیدا است بحث بر سر تلفظ درست نام این جزیره است. نویسنده مطلب، با ذکر تاریخچه و پیشینه ای از جزیره به نقل از منابع تاریخی مختلف، نام "خارک" را صحیح تر می داند و دلایل بروز اشتباه در تلفظ نام این جزیره را نیز برمی شمرد.

از آنجا که اختلاف نظر بر سر نام این جزیره هنوز هم ادامه دارد، متن کامل این مقاله را به نقل از نشریه مزبور درج می کنیم. باشد تا صاحب نظران این عرصه چنانچه نظرات متفاوتی دارند، سایت موزه ها و مرکز اسناد صنعت نفت را از آن بی بهره نگذارند.

جزیره مرجانی خارک از ابتدای شروع دریانوردی در خلیج فارس اهمیت بسزایی داشت و دریانوردان روزگار کهن در این جزیره پناه می­جستند و از باغ های سر سبز و چشمه سارهای گوارای آن بهره­مند می­شدند. داریوش بزرگ بعد از فتح هندوستان به "اسکیلاکس" فرمانده نیروی دریایی خود دستور داد که ناوگانی در مصب رودخانه سند ایجاد کند و بدینوسیله بر سواحل دریای عمان و خلیج فارس تا اروندرود فرمانروایی نماید. جزیره خارک پایگاه مهمی در مسیر عملیات ناوگان مزبور به شمار می­رفت.

چرا خارگ؟!

در اینجا این سوال پیش می یاید که چرا از زمانی که صنعت نفت به خارک وارد شده و بزرگترین تأسیسات بارگیری نفت را در آن به وجود آورده، بعضا این جزیره خارگ نامیده شده است. واقعیت این است که نام این جزیره در متن­های انگلیسی با گاف (Kharg) نوشته شده و این املاء در متن­های فارسی نیز اثر گذاشته است. علت این موضوع را می توان در تحولاتی که طی قرن های 18 و 19 در خارک پدید آمد، همچنین در خصائص فونتیک زبانی جستجو کرد.

آهوی جزیره خارک

چنانچکه می دانیم خارک در قرن 18 مورد تهاجم هلندی ها قرار گرفت و مدتی در تصرف آنها بود و در شمال شرقی جزیره یک قلعه نظامی بنا کردند. پس از چندی میر مهنا یاغی بندر ریگ به خارک حمله کرده و هلندی ها را از آنجا بیرون راند. در سال 1769 کریم خان زند میرمهنا را شکست داد و حکومت خود را در آنجا مستقر نمود. بعدها انگلیسی ها بر این جزیره مستولی شدند. در نیمه قرن نوزدهم دوباره حاکمیت ایران بر خارک مسلم شد و محمد شاه قاجار حکومت آنرا به ابومهریری ها که قبلاً در جنوب شرقی عربستان زندگی می کردند سپرد.

طبیعت در جزیرۀ خارک
طبیعت جزیره خارک
جالب است بدانید که جزیرۀ خارک سراسر از انواع و اقسام فسیل‌ها و همچنین باقی‌مانده‌هایی از اندام انواع مرجان‌ها و دوکفه‌ای‌ها و سایر جانوران آبزی و نرمتان در ترکیبی با ذرات ماسه شکل گرفته است. شاید باورش دشوار باشد اما بر اساس گزارش زمین‌شناسان تنها قشر نازکی از خاک این جزیره (ضخامتی در حول و حوش ۲۰ سانتی‌متر تا ۵ متر) چگالی‌اش به حدود ۱٫۵ می‌رسد و نسبت به سایر بخش‌های جزیره سخت‌تر به شمار می‌رود. اما لایه‌های زیرین آن به مراتب نرم‌تر هستند و در مقابل جریان آب هیچ مقاومت خاصی از خود نشان نمی‌دهند. همین امر سبب شده است که آب و باد بتوانند لایه‌های زیرین را از بین ببرند و باعث سقوط و متلاشی شدن لایۀ سطحی خاک شوند. زمانی که لایه‌های سطحی کنار زده شدند گنجینه‌ای از آثار و نگاره‌های باستانی سر از خاک بیرون آوردند. این آثار و نگاره‌ها اطلاعات بسیار سودمندی در مورد گذشته به دست می‌دهند. با این حال سیر تغییر و تبدیل‌های بی‌پایان در جزیرۀ خارک همچنان ادامه دارد و ممکن است چیزهای شگرف بیشتری از دل خاک به بیرون راه پیدا کند.

طبیعت زیبای جزیره خارک
پ.ن: در گذشته‌های خیلی خیلی دور صخره‌های مرجانی و زیبای جزیره خارک به بندرهای مختلف خلیج فارس حمل می‌شده‌اند. برخی از این بندرها عبارتند از گناوه، آبادان و کویت. جالب است بدانید این صخره‌های مرجانی و زیبا در ساخت و سازهای مختلف مرود استفاده قرار می‌گرفته‌اند.

آب شیرین در جزیره خارک
یکی از معضلات بزرگ در بسیاری از جزایر خلیج فارس نبود آب شیرین است. اما خوشبختانه در جزیرۀ خارک آب شیرین به وفور یافت می‌شود. در تمام طول تاریخ چه گودال‌های طبیعی موجود در سطح جزیره، چه چاه آب‌های حفر شده در دل زمین و چه رشته قنات‌های ایجاد شده در این جزیره همه و همه دست به دست هم داده‌اند که از راه‌های طبیعی و راه‌های ساختۀ دست بشر آب‌های سطحی و باران‌های فصلی به سدهای طراحی شده یا سدهایی که به صورت طبیعی در دل زمین قرار داشته‌اند هدایت گردند و در آن‌ها جمع‌آوری شوند.

امکانات جزیره خارک
ساخت و ساز ومعماری منطقه از دو سبک سنتی و مهندسی پیروی می کند به طوری که در شمال شرقی خارک، خانه های سنتی به صورت قدیمی توسط خود مردم ساخته شده اکثرا یک طبقه (ویلایی) به همراه حیاط است؛ البته امروزه به تعداد طبقات بعضی از خانه ها افزوده شده است. با اینکه خارک از محدوده استان بوشهر دورتر و یک مرز آبی میان آن است اما ادارات مختلف جهت بهبود و سرعت بخشیدن به کار مردم و جلوگیری از رفت و آمد ساکنان به بوشهر، مانند کمیته امداد، بهزیستی، تامین اجتماعی، آموزش و پرورش، مرکز بهداشت و درمان و شعبه های بانک دایر هستند.

منبع :

https://gardeshgari724.com/attractions/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9/1922